Kultura

Alleluja! Czyli radosny czas w naszych sercach i naszych domach

Zmartwychwstanie Pańskie

Po wielu tygodniach zadumy w końcu nastała wielka radość, którą obwieszczają nam bijące dzwony. Dopełnieniem tej euforii jest radosny śpiew „Alleluja! Jezus żyje!”, który jednocześnie uświadamia nam, że życie króluje nad śmiercią. Wielkanoc jest zatem czasem, w którym  chcemy dzielić się szczęściem z bliskimi, dlatego spotykamy się przy stole pełnym poświęconych potraw. Ale dlaczego to wielkanocne śniadanie jest najbardziej uroczystym posiłkiem w tym dniu?

W Wielkanoc świętujemy Zmartwychwstanie Pańskie, o którym apostołowie dowiedzieli się właśnie rankiem. Śniadanie było pierwszym posiłkiem, który spożyli razem ze zmartwychwstałym Jezusem. Dzisiaj przygotowania do świątecznego posiłku odbywają się dzień wcześniej. Zgodnie z polską tradycją w Wielką Sobotę zmierzamy do kościoła,
by w wiosennie ozdobionym koszyczku poświęcić potrawy, które będziemy spożywali następnego dnia rano, radując się z odrodzonego życia. Świąteczne śniadanie jest posiłkiem bogatym, obfitującym w różnorodne potrawy z jaj, mięs, a także w słodycze. Wszystkie te potrawy mają symboliczny charakter.   

Baranek i jaja          
W centralnym miejscu naszego stołu powinien znaleźć się baranek wielkanocny – symbol Chrystusa Zmartwychwstałego, znak łagodności, niewinności i ofiary. Figurka baranka otoczona jest jajami, czyli znakiem początku życia i odrodzenia. Podobnie jak baranek wielkanocny, jajko oznacza triumf życia nad śmiercią. Nic więc dziwnego, że to właśnie one są główną potrawą na wielkanocnym stole. Przed uroczystym śniadaniem dzielimy się święconym jajem, życząc sobie zdrowia i błogosławieństwa. Kolorów na wielkanocnych stołach dodają wykonane przez dzieci pisanki, które są znakiem wiosny.

Chleb
Jest pamiątką rozmnożenia chleba na pustyni, którym Jezus nakarmił swoich słuchaczy. Symbolizuje pokarm dla duszy, czyli Ciało Chrystusa. Sam Jezus nazwał siebie „chlebem żywym, który zstąpił z nieba”. Chleb jest również pokarmem dla ciała, niezbędnym do życia. Na wielkanocnym stole to symbol pomyślności, dostatku, obfitości i sytości.

Wędlina
Z mięs najczęściej podaje się szynkę lub dobrej jakości kiełbasy. Do typowo polskiej tradycji wielkanocnej zalicza się żurek lub biały barszcz, podawany z jajkiem i białą kiełbasą. Białą kiełbasę można podać także osobno, opiekaną lub gotowaną. Mięso na wielkanocnym stole jest symbolem baranka, którego Izraelici zabijali i spożywali rodzinnie w święto Paschy.

Ciasto
Wielkanoc to święto domowego ciasta, które jest oznaką kunsztu i wyrazem naszych umiejętności. Słodycz wielkanocnej babki jest nagrodą za wytrwanie w umartwieniach w czasie Wielkiego Postu i zwiastunem Królestwa Niebieskiego: „Skosztujcie i zobaczcie, jak dobry jest Pan” – usłyszymy w pieśni kościelnej. Wybitnie polską tradycją jest pieczenie na Wielkanoc mazurków, czyli ciast na kruchym spodzie z półpłynnym nadzieniem i ozdobionych bakaliami w motywy bazi lub innych wielkanocnych symboli.

Chrzan
Po słodkościach przychodzi pora na ostry smak, który ma zdolność wyciskania łez. To sprawiło, że chrzan jest symbolem goryczy Męki Pańskiej i łez Chrystusa. Oznacza też tężyznę fizyczną, ludzkie siły i żywotność.

Sól
Ten życiodajny minerał towarzyszy człowiekowi od dawna. Nadaje potrawom smak, a dzięki właściwościom konserwującym chroni je przed zepsuciem. I dlatego Chrystus mówił, że jako jego uczniowie mamy być „solą ziemi”. Sól jest symbolem prostoty życia, sedna istnienia, sił moralnych i duchowych, oczyszczenia oraz prawdy.

Zajączek i kurczaczek        
Bardzo często za symbol Wielkanocy uznawany jest zajączek lub kurczaczek. Ten pierwszy kojarzony jest z płodnością i odrodzeniem przyrody, gdyż na wiosnę w każdej zajęczej rodzinie rodzi się wiele małych potomków.  Ponadto zając śpi ponoć z otwartymi oczami, dlatego to on miał pierwszy zobaczyć zmartwychwstałego Jezusa. Z kolei kurczaczek kojarzy się z odrodzeniem, nowym życiem, nowym początkiem. Nie dziwi więc fakt, że postrzegany jest jako symbol Wielkanocy.

W wielu domach śniadanie wielkanocne się nie kończy, gdyż płynnie przechodzi w obiad. A nic tak nie jednoczy jak wspólne posiłki. Wielka Niedziela powinna być więc dniem spędzonym w gronie rodzinnym, by wspólnie dzielić się radością ze Zmartwychwstania Pańskiego.

Śmigus – dyngus       
Poniedziałek Wielkanocny jest przedłużeniem radości Wielkiej Nocy. Jednak w tym dniu największą frajdę mają dzieci, gdyż wodne zabawy zazwyczaj są najlepsze. Zwyczaj oblewania wodą w Lany Poniedziałek w Polsce był praktykowany od XV wieku. Pradawni Słowianie uważali, że oblewanie się wodą sprzyja płodności, dlatego niegdyś mokre w tym dniu były jedynie panny. Woda symbolizowała również wiosenne oczyszczenie z brudu, grzechu i chorób. Obecnie wodą oblewa się wszystkich bez wyjątku.

Widzimy więc wyraźnie, że radość i szczęście, to główne uczucia, które powinny towarzyszyć każdemu w okresie Wielkanocy.

I właśnie tego życzymy Wam z okazji Wielkanocy.

Niech uśmiech zawsze zdobi Wasze twarze,

niech szczęście w sercach panuje,   
niech Zmartwychwstały błogosławi i hojnie dobrami obdarza      
i niezłomne zdrowie niech Wam dopisuje.

Wesołego Alleluja!

Barbara Pająk
Absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Pedagogicznym w Krakowie. Interesuje się teatrem, muzyką, modą i ogólnie szeroko pojętą kulturą. Uwielbia wszystko, co kojarzy się z kreatywnością. Chętnie angażuje się w różne akcje społeczne. W pracy – nauczyciel, w domu – szczęśliwa żona i matka.